خوی نام شهری در استان آذربایجان غربی و مرکز شهرستان خوی است.

این شهر بعد از مرکز استان اولین شهر بزرگ استان است. شهرستان خوی دارای جمعیت شهری بیش از ۵۰۰ هزار نفر می باشد. نرخ با سوادی این شهرستان هفتاد درصد می‌باشد.

مردم این شهر مسلمان می باشند و به زبان ترکی آذربایجانی سخن می گویند. شهر خوی به‌دلیل واقع شدن در مسیر جاده ابریشم و جاده تجارتی شرق و غرب، مورد بازدید بسیاری از جهانگردان و ایرانشناسان واقع شده است. از منابع تاریخی و سفرنامه‌ها از جمله سفرنامه ناصرخسرو مطالب قابل توجهی دربارهٔ خوی بدست می‌آید.

نام این شهر به نقلی تغییریافتهٔ خویره که از پاتختهای اورارتوها بوده است، می باشد. برخی نیز علت این نامگذاری را قرار گرفتن آن در دشت صاف بین کوه‌ها دانسته اند. این شهر در گذشته به دارالمومنین و دارالصفا معروف بوده است. در روایتها آمده است که افراد سر شناس و مشهوری از جمله امیر تیمور شهر خوی را بسیار دوست داشته است.

آثار تاریخی زیادی در منطقه خوی قرار دارد از جمله دروازه سنگی، مسجد مطلب ‌خان، برج شمس تبریز، پل خاتون، بازار خوی ، کارونسراهای خوی اطراف آن، پل قطور ، ساختمان شهرداری پیشین ، كليساي‌ مهلذان‌ ، كليساهاي‌ مارخنه‌ و سورپ‌ نشان‌ ، كليساي‌ سورپ‌ سركيس‌ ، مسجد شاه "سيد الشهداء" خوي ، مسجد ملاحسن‌ و ...

شهرستان خوی دارای اماکن متبرکه زیادی است که می‌توان به امامزاده سید بهلول واقع در محله امامزاده، بقعه مبارک شیخ نوائی و بقعه متبرک میر فتاح اشاره کرد.

خوی در میان کوه‌های بلند واقع شده‌است به همین دلیل آب ‌و ‌هوای آن در تابستان گرم و در زمستان بسیار سرد است. آب و هوای این شهرستان در فصل بهار بسیار دلچسب است. کوه چله‌خانه در مجاورت این شهرستان قرار دارد و نیز کوه اورین که برای مردم این شهر کوهی با ارزش و تاریخی است. منطقه بکر جهنم دره یا به قولی دره قیریس که یک دره کاملا بکر با کوه‌ها و صخره‌هایی است که از وسط شان راه عبوری دارند و ارتفاع آنها گاهی به ارتفاع یک برج ده طبقه میرسد که در بالا به همدیگر چسبیده‌اند. در این دره سر سبز جانورانی مانند خرس قهوه‌ای، آهو، و گوزن وجود دارند.

تخمه آفتابگردان از محصولات اصلی این شهرستان است که شهرت زیادی در بین انواع تخمه آفتابگردان دارد و همچنین عسل مرغوب این شهرستان از دیگر محصولات غذایی می‌‌باشد. فرشهای نفیس دستباف از دیگر تولیدات این شهر میباشد.یکی از نقشهای ماندگار فرش ایرانی"نقش ماهی" با دستان کوچک کودکان فقیر در این شهر بافته میشود و در گم نامی تمام بنام فرش تبریز به فروش میرسد.

از خاندانهای معروف این شهرستان خاندان دنبلی را میتوان نام برد سالیان متوالی در آذربایجان حکومت داشته اند.

از شخصیتهای معروف این شهرستان می توان به امام جمعه خویی، مرحوم آیت‌الله خویی، دكتر عباس زریاب خویی، دكتر محمد امین ریاحی اشاره کرد.

شهرستان خوی با وجود قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم تنها راه مرزی نزدیک به کشور ترکیه است. خوی تنها شهریست که مسافت آن با شهر وان در کشور ترکیه از طریق بازارچه رازی حدود یک ساعت است.

در سال ۲۰۰۶ هیتی از طرف کشور ترکیه برای بررسی وضعیت بین راهی دو کشور جلسه ای با حضور معاون وزیر و سایر افراد متولی صادرات و واردات استان آذربابجان غربی و افراد منتخب از این شهرستان برگزار نمودند.

چون فاصله سایر بازارچه‌ها با وان زیاد است بنابراین کشور ترکیه اعتراض کتبی خود را راجع به این مسئله به مقامات ایران اعلام کرد که چرا رانندگان ما با وجود راه نزدیک مسافتی در حدود 4:30 ساعت را برای رسیدن به جاده ترانزیتی بین المللی طی کرده و ضررهای زیادی را متحمل شوند.